 Ochrona ekosystemów leśnych |
|
|
Ochrona ekosystemów leśnych
Lasy Nadleśnictwa Kościan narażone są na działanie wielu ujemnych czynników biotycznych, abiotycznych oraz antropogenicznych. W przypadku Nadleśnictwa Kościan ze względu na urozmaicony skład gatunkowy drzewostanów istnieje mniejsze zagrożenie ze strony szkodliwych owadów pierwotnych i pożarów lasu.
Osłabienie drzewostanów jest wynikiem między innymi obniżania się poziomu wód gruntowych spowodowanym melioracjami realizowanymi tylko dla gruntów rolnych, nie uwzględniającymi terenów leśnych a także stagnowaniem wody i chorobami grzybowymi.
Ważnym elementem są zagrożenia lasu powodowane nadmierną penetracją obszarów leśnych przez ludzi, skoncentrowane budownictwo letniskowe i związane z tym zanieczyszczenia lasu.
Na terenie gminy Kościan od 2000 roku trwa eksploatacja drugiego co do wielkości złoża gazu ziemnego w Polsce, liczne są odwierty gazu i lokalne żwirownie.
Wydobycie surowców mineralnych i ich przetwarzanie są przyczyną powstawania terenów zmienionych pod względem ekologicznej struktury krajobrazu i jego funkcji, zmianie ulegają warunki środowiska (fizyczne i chemiczne), co doprowadza do przekształcania struktury ekosystemu.
Zagrożeniem dla ekosystemów leśnych jest także nieprawidłowo zorganizowana masowa turystyka.
Zagrożenia od szkodników owadzich.
Szkody w drzewostanach powodowane są przez organizmy żywe występujące masowo.
W Nadleśnictwie Kościan zagroziła zwójka, zieloneczka, którą zwalczano chemicznie. W 1999 roku wystąpił chrabąszcz majowy (L. Bonikowo), którego imago zwalczano na powierzchni 77 ha.
Szkodniki pojawiające się co roku w różnym natężeniu to: hurmak olchowiec, szeliniak
sosnowiec, zawodnica świerkowa.
Dużym zagrożeniem dla terenów leśnych w Obrębie Mochy są występujące tam tzw. pędraczyska. Fakt występowania na tym terenie chrabąszcza majowego odnotowywany był od lat trzydziestych. Ostatnie lata charakteryzują się znaczną aktywnością chrabąszczowatych, a tym samym wzrostem poziomu szkodliwości.
Brak skutecznych środków i metod ochrony roślin przed pędrakami powoduje, że na obszarach licznej populacji chrabąszczowatych zakres działań ochronnych jest bardzo ograniczony, a osiągane efekty poniżej oczekiwań.
Ważnym zagadnieniem pojawiającym się podczas zagrożeń jest ochrona różnorodności biologicznej, a tym samym zwiększanie naturalnej odporności drzewostanów i środowisk leśnych na czynniki chorobotwórcze. W Nadleśnictwie Kościan systematycznie prowadzone są prace związane z ochroną i propagowaniem pożytecznej fauny.
Każdego roku wywieszane są skrzynki lęgowe, prowadzone jest dokarmianie zwierzyny.
Ważnym zagadnieniem jest także ochrona mrowisk. Przeprowadzona inwentaryzacja (2000) wykazała 1917 kopców gatunku: mrówka rudnica (Formica rufa).
Największa kolonia kopców mrówek występuje w leśnictwie Turew, na pow. 9,40 ha znajduje się 60 kopców. Największa liczba mrowisk zlokalizowana jest w leśnictwie Olejnica (ok. 340 sztuk).
Zagrożenia od grzybów patogenicznych.
Grzyby pasożytnicze obok szkodliwych owadów, należą do najważniejszych czynników chorobotwórczych w lesie. Spośród patogenów grzybowych największe zagrożenie istnieje ze strony huby korzeniowej, zwłaszcza w drzewostanach sosnowych na gruntach porolnych.
Na powierzchniach zagrożonych hubą korzeniową przeprowadza się smarowanie pniaków preparatem PG–IBL po wszystkich rodzajach zabiegów. Na terenach szczególnie zagrożonych konieczne jest wykonanie wielu zabiegów hodowlanych dla zwiększenia odporności drzewostanów, począwszy od przygotowania gleby, poprzez właściwy dobór składu gatunkowego zalesień i odnowień, sposobu zakładania uprawy, aż po odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne. Dużym zagrożeniem jest także opieńka miodowa oraz osutka sosny, przy czym w ostatnich latach nie notuje się zwiększania występowania tych patogenów.
Od 1999 roku w Nadleśnictwie Kościan mamy do czynienia z masowym zamieraniem drzewostanów jesionowych . Jest to gatunek chętnie wprowadzany podczas zalesień i odnowień w uprawach na siedliskach OlJ, Ol, Lw. Największe nasilenie tego zjawiska dotykające także jesiona z odnowień naturalnych nastąpiło w latach 2000 -2003.
Porażonych zostało ok. 409 ha upraw leśnych z sadzenia, 105 ha odnowień naturalnych, 126 ha drzewostanów w wieku do 20 lat, 105 ha drzewostanów w wieku od 21 do 50 lat, 118 ha drzewostanów starszych.
Zagrożenia od zwierzyny
Szkody powodowane przez ssaki, głownie zwierzynę płową (jelenie, sarny, daniele) dotyczą przede wszystkim upraw, młodników oraz odnowień podokapowych. W skrajnych przypadkach uniemożliwiają one prawidłowy rozwój młodego pokolenia lasu. W celu ograniczenia szkód w lasach stosowane są grodzenia upraw leśnych, zabezpieczanie drzewek środkami odstraszającymi zwierzynę oraz zakładanie osłonek przeciwko spałowaniu.
W Nadleśnictwie Kościan w 2003 roku uszkodzonych przez zwierzynę było ok. 439 ha upraw, 956 ha młodników oraz drzewostanów starszych.
Najczęściej w uprawach jest to zgryzanie, w młodnikach – spałowanie.
Najchętniej zgryzane są gatunki drzew liściastych przede wszystkim dąb i jesion. Sosna narażona jest na spałowanie..
W ostatnich latach ograniczamy powierzchnię zabezpieczania chemicznego upraw .
Najbardziej skuteczną formą ochrony narażonych na zgryzanie gatunków drzew przed zwierzyną jest grodzenie, grodzone są przede wszystkim uprawy z udziałem dębu.
Ochronę przed zwierzyną realizuje się także poprzez utrzymywanie populacji zwierzyny na poziomie dostosowanym do pojemności obwodu.
Uprawy przed drobnymi gryzoniami zabezpieczamy budując czatownie dla skrzydlatych drapieżników.
Ponadto preferowane są biologiczne i mechaniczne metody ochrony lasu poprzez:
- zakładanie remiz
- wywieszanie skrzynek lęgowych
- wykładanie pułapek feromonowych na owady
- korowanie drewna zasiedlonego przez owady
- zróżnicowanie składu gatunkowego drzewostanów
- wprowadzanie krzewów
- pozostawianie drzew dziuplastych
- zaniechanie wypalania resztek poeksploatacyjnych.
Czynniki abiotyczne
Szkody abiotyczne powodowane są ujemnym oddziaływaniem na las czynników natury nieożywionej. Należą do nich niekorzystne wpływy czynników atmosferycznych oraz niekorzystne właściwości gleby.
Do czynników atmosferycznych mających największe znaczenie dla lasów Nadleśnictwa Kościan należą silne wiatry mogące wyrządzić znaczne szkody. Narażone są na nie szczególnie drzewostany znajdujące się na skraju lasu, oraz otaczające otwarte przestrzenie wewnątrz lasu (zręby, luki, gniazda ).
Zagrożenie dla lasu stanowi także wysoka i niska temperatura. Z wysoką temperaturą łączy się często powstawanie na starszych drzewach zgorzeliny kory, a u siewek oparzeliny. Z kolei przymrozki na terenie Nadleśnictwa Kościan groźne są szczególnie dla dębu, buka oraz świerka.
Problem stanowią także zmrozowiska. Tworzą je najczęściej niewielkie zagłębienia terenu, z panującą tu niższą temperaturą utrzymującą się znacznie dłużej w porównaniu z otoczeniem. W zmrozowiskach szczególnie trudne jest wyprowadzenie upraw.
W Nadleśnictwie Kościan problem ten występuje przede wszystkim w leśnictwach położonych nad kanałami Obry. W roku 2003 i 2004 problemem jest susza wynikająca z minimalnych opadów i obniżania się poziomu wód gruntowych. Efektem czego jest silniej wydzielający się posusz i mniejsza udatność upraw.
|
